|
نویسنده:مسعود نكوخو
|
زیست شناسی پیش دانشگاهی فصل اول
1 – در اپران لک ٬ پس از اتصال الولاکتوز به پروتئین تنظیم کننده ...................
1)سه مولکول RNAساخته می شود 2) یك مولکول RNAساخته می شود 3)مهار کننده بر اپراتور قرار می گیرد 4) مسیر حرکت RNAپلیمراز مسدود می شود
2- اتصال پروتئین تنظیم کننده ٬ به کدام ٬ به ترتیب سبب روشن شدن و خاموش شدن اپران لک می گردد.
16-بروز هر جهش نقطه ای در یک ژن، همواره تغییری در .............. ایجاد می کند. (91)
1) ترتیب آمینواسیدها 2) تعداد مونومرهای mRNA 3) طول مولکول های حاصل از ترجمه 4) مولکول های حاصل از رونویسی
17-کدام عبارت نادرست است؟(91)
1) در شرایطی، یک سلول پیکری گاو می تواند همه ی ژن های خود را فعال نماید. 2) بسیاری از سلول های ارکیده تحت شرایطی می توانند همه ی ژن های خود را فعال سازند.
3) رشد و تمایز در طول زندگی گیاه آفتاب گردان پیوسته ادامه دارد. 4) در انسان، همراه با تقسیمات اولیه ی تخم، سلول های حاصل حجیم هم می شوند.
18- در مگس سرکه ................... (91)
1) تنظیم بیان ژن، نمی تواند در خارج از هسته صورت گیرد. 2) تنها یک راه انداز، رونویسی از چند ژن مجاور را ممکن می سازد.
3) یک نوع آنزیم رونویسی کننده مسئول تولید انواع RNA ها می باشد. 4) علاوه بر راه انداز توالی های دیگری از DNA در رونویسی دخالت دارند.
* با توجه به شبا هت ها و تفاوت ها بین موجودات زنده وتنوع و گوناگونی فراوان آن ها ولی هر موجود زنده هویت خود را درسراسر عمر ونسل های بعد حفظ می کند .
مثلا یک سگ در تمام عمر خود یک سگ باقی می ماند و نسل های بعد او نیز سگ خواهد بود.
عامل این ثبات هویت چيست؟ ماده ی وراثتی
1- ماده ی وراثتی چیست ؟ همان DNA است وبخشی از کروموزوم می باشد که در هسته قرار دارد.
جواب : فعالیت صفحه ی 49 کتاب =
1- اندازه ی بدن - شکل دم – شکل پوزه – مقدار مو در بدن – شکل گوش – رنگ و ... .
2- دانشمندی به نام گشتالت معتقد به مفاهیم کلی بود ؛ سگ بودن یک مفهوم است که با شنیدن نام سگ بسیاری مفاهیم دیگر به ذهن مبادرت می شود مانند : چهار دست و پا بودن ، مو داشتن ، گوش داشتن ، دم دار بودن ودر صورت اطلاعات دیگر : خون گرم بودن ، داشتن قلب چهار حفره ای ، پستاندار بودن و ...
|
فعـــاليت صفحه ي36 |
| ||
|
|
نوع پروتئين |
تعداد اسيد هاي آمينه ي اساسي | |
|
|
شير مادر |
10 | |
|
|
تخم مرغ |
10 | |
|
|
ماهي |
8 | |
|
|
گوشت |
8 | |
|
|
شير گاو |
5/7 | |
|
|
سيب زميني |
7 | |
|
|
چگر گوساله |
5/6 | |
|
|
برنج |
5/5 | |
|
|
لوبياي سويا |
5/5 | |
|
|
ذرت |
5/5 | |
|
|
گندم |
5 | |
|
|
نخود |
5/4 | |
|
|
لوبيا |
5/4 | |
1-با توجه به جدول تعيين كنيد به طور كلي كدام نوع غذا ها از نظر تامين اسيد هاي آمينه ي اساسي مورد نياز ما غني ترند، غذاهاي گياهي يا جانوري؟ غذا هاي جانوري
2-مي دانيم لوبيا غذايي است كه مقدار زيادي پروتئين دارد اما دراين جدول نمره ي 5/4 را به خود اختصاص داده است. اين واقعيت را تفسير كنيد. نمره های نشان داده شده در جدول بر اساس تعداد اسیدهای آمینه اساسی است و ارتباطی با مقدار پروتئین ها از نظر کمی ندارد. با این که لوبیا مقدار زیادی پروتئین دارد اما اسیدهای آمینه تشکیل دهنده این پروتئین تماماً از نوع اسیدآمینه اساسی نیست، بنابر این لوبیا نمره بالایی نخواهد داشت.
3-كاهش نمره ي پروتئين هاي گياهي بدين معني نيست كه اين مواد از نظر غذايي كم ارزش اند. براي استفاده ي بهينه از پروتئين هاي گياهي چه راهي پيشنهاد مي كنيد ؟آن ها را متنوع و یا به صورت مخلوط استفاده كنيم، مانند: برنج و لوبيا عدس پلو- همچنین استفاده از منابع غذاهای گیاهی و جانوری
|
|
مقدار كلسترول |
ميزان آسيب به قلب |
گوارش |
تعداد اسید های آمینه اساسی |
در چه غذاهايي |
|
گوشت جانوري |
زياد |
بيشتر |
آسانتر |
بیشتر |
انواع گوشت ها |
|
گوشت گياهي |
كم |
كمتر |
مشکل |
کمتر |
در سويا |
4-گوشت گياهي را با گوشت جانوري مقايسه كنيد. پروتئین های جانوری دارای درصد بالایی اسیدهای آمینه اساسی هستند(مثل پروتئین موجود در گوشت،شیر و تخم مرغ)بنابراین منبع بسیار غنی برای انسان به شمار می روند. ولی پروتئین های گیاهی از نظر مقدار اسیدآمینه اساسی مورد نیاز بدن اهمیت کمتری دارند.
تفکرنقادانه1-4 {صفحه ی 93}
-فرض کنید دوست شما می گوید که هورمون های بخش مرکزی فوق کلیه در هنگام فشار های روحی ترشح می شوند، اما هورمون های بخش قشری آن چنین موقعی ترشح نمی شوند. آیا با او موافق اید؟ چرا؟ خیر.هورمون های بخش قشری و مرکزی غدد فوق کلیه، هردو در پاسخ به تنش ترشح می شوند. اما هورمون های بخش قشری فوق کلیه، سبب ایجاد پاسخ آهسته تر وطولانی مدت تر می شوند.
خودآزمایی 1-4، {صفحه ی 78}
1-چهارعمل اصلی هورمون ها رادر هماهنگی فعالیت های بدن، شرح دهید.
۱-تنظیم فرآیندهای مختلف، ازقبیل رشد،نمو،رفتار و تولید مثل ۲-ایجاد هماهنگی بین تولید،مصرف و ذخیره ی انرژی ۳-حفظ حالت پایدار بدن،مانند ثابت نگه داشتن مقدار آب و نمک های مختلف درون بدن 4-وادار کردن بدن به انجام واکنش در برابرمحرک ها،مانند ستیز و گریز.
2-غده های که ترشحات خود را به درون خون می ریزند، چه نام دارند؟درون ریز
3-کار های پیک های شیمیایی دستگاه عصبی را با یکدیگر مقایسه کنید.پیک دستگاه عصبی عمل سریع و عمر کوتاه دارد. از سلول های عصبی به فضای سیناپس ترشح شده، بر سلول پس سیناپسی اثر می کند در حالی که پیک شیمیایی دستگاه، درون ریز عمل می کند و عمر طولانی دارد. از غدد درون ریز به مایع میان بافتی ترشح شده ، وارد خون شده و بر سلول هدف اثر می کند.
به نام خدا- پاسخ فعالیت های فصل چهارم – تولید کنندگی
جواب کامل و منحنی ها را به صورت پی دی اف ملاحظه کنید.
|
فعـــــــــاليت صفحه ي 27 |
|
درصد co2 موجود در هوا |
مقدار اكسيژن آزاد شده |
|
صفر 02/0 04/0 06/0 08/0 10/0 12/0 14/0 16/0 18/0 20/0 |
صفر 20 29 35 39 42 45 46 46 46 46 |
چند گياه گوجه فرنگي را در شرايط مختلف از نظر مقدار CO2 هوا، در آزمايشگاه رويانده ايم و نتايج شدت فتوسنتز آن ها را در جدول زير يادداشت كرده ايم:
الف – نموداري از نتايج بالا را رسم و آن را تفسير كنيد.
این نمودار نشان می دهد که ابتدا با افزایش غلظت کربن دی اکسید در هوا شدت فتوسنتز نیز افزایش می یابد(مقدار اکسیژن آزاد شده) و این افزایش تا رسیدن غلظت آن تا مرز 14/0 ادامه می یابد (میزان تولید اکسیژن نیز به بالاترین حد خود یعنی 46 رسیده است). ولی از آن به بعد هر چه غلظت کربن دی اکسید در هوا افزایش یابد دیگر شدت فتوسنتز افزایش نمی یابد. نتیجه می گیریم که افزایش غلظت کربن دی اکسید در هوا تا مرز مشخصی می تواند شدت فتوسنتز را افزایش دهد.
ب – اگر درصد CO2 هوا 03/0 ، يعني به ميزان عادي CO2 هوا باشد شدت فتوسنتز چقدر خواهد بود؟ در حدود 25
ج – هنگام اين آزمايش ها شدت نور يكسان بود. اين كار چه اهميتي دارد؟ نور یکی از موثرترین عوامل بر شدت فتوسنتز است بنابر این برای کنترل آزمایش و بررسی اثر یک متغییر در آزمایش باید نور و سایر عوامل موثر را کنترل کرد.
د – چگونه مي توانيم به محصول گوجه فرنگي هايي كه آن ها را در گلخانه ها پرورش مي دهيم بيافزاييم ؟ كنترل غلظت co2 ، نور، نوع خاك، رطوبت هوا، دما و . . .
نمودار زير شدت فتوسنتز را در يك گياه در دما هاي مختلف نشان مي دهد.
الف – حداكثر شدت فتوسنتز در چه دمايي انجام مي شود؟ در دمای 35 درجه
ب – چرا شدت فتوسنتز در دماي بالاتر از 35 درجه كاهش مي يابد ؟ چون در
دمای بالا آنزیم هایی که در عمل فتوسنتز نقش دارند تخریب می شوند.
بنابراین فتوسنتز کاهش می یابد.
ج – درصد دي اكسيد كربن هوا ، هنگام انجام اين آزمايش 03/0 بوده است اگر غلظت كربن دي اكسيد هوا 1/0 درصد باشد ، شدت فتوسنتز چگونه خواهد بود ؟ با افزایش غلظت CO2 شدت فتوسنتز افزایش می یابد. بنابراین چون CO2 از 03/0 به %1/0 رسیده است میزان CO2 بیشتر شده است و شدت فتوسنتز افزایش می یابد.
د – چه عوامل ديگري به جز دما و غلظت بر فتوسنتز اثر دارد ؟هم عوامل بیرونی مانند: شدت نور،دما ،خاک،آب،مواد معدنی و ... و هم عوامل درونی مانند: سطح برگ، تعداد روزنه ها، سن برگ و ....
|
فعالیت صفحه 63 آزمایش سریع |
( تجزیه و تحلیل )
Coacervate: مجموعه های کروی کوچکی که حاصل گردهمایی مولکول های روغن در سرکه است و مشابه غشای سلولی را” كواسروات “ می نامند.
حبابهای ریز يا ساختارهاي حاصل تجمع مولكولهاي ليپيدي که به علت آب گریز بودن در آب به شکل كروي حاصل از را ” كواسروات “ مينامند.
A coacervate is a tiny spherical droplet of assorted organic molecules (specifically, lipid molecules) which is held together by hydrophobic forces from a surrounding liquid.
Ãویژگی های كواسرواتها Coacervate: 1-ميتوانند مولكولهاي ديگر ليپيد را جذب كنند 2- بزرگتر شوند(رشد کنند). 3-همچنين ميتوانند جوانه بزنند و به دو كواسروات تقسيم شوند 4-كواسرواتها ميتوانند مولكولهاي ديگري مثل آمينو اسيدها را در خود جاي ميدهند. 5-بعضي از زيستشناسان معتقدند كواسرواتها اولين حبابهايي بودند كه در شرايط اوليهي زمين پديد آمدهاند. 6-گرچه كواسرواتها زنده نيستند، اما تشابه آنها به غشاي سلولها قابل توجه است. 7-علاوه بر اين کواسرواتها ممکن است فعاليت متابوليسمی نيز داشته باشند.
1) رنگ محلول کدر می شود .
2) کواسر وات ها دارای غشا هستند ولی جنس غشای آن ها با غشای سلول ها تفاوت دارند و نیز کواسروات ها فاقد غشای داخلی یعنی فاقد اندامک هستند .
3) کواسروات ها از هم می پاشند.
4) کواسروات ها ساختارهای مستقلی هستند که رفتار سلول مانند دارند و در شرایط خاصی ایجاد می شوند.
|
فصل اول- مولکول های زیستی |
|
عنکبوت Ø عنکبوت از سلسله جانوران، شاخه بندپایان رده عنکبوتیان(حشره نیست) است. Ø ماده اصلی تار پروتئین ولی مواد دیگری نیز در آن وجود دارد.- پروتئین ساختاری تارعنكبوت (4برابرمي شوند) Ø تار توسط غدد تارریس که در سطح شکمی عنکبوت است ترشح می شود.بنابر این سلول های آن ویژگی های سلول های ترشحی را دارد.(ریبوزوم زیاد- دستگاه گلژی-شبکه آندوپلاسمی زبر) Ø ساخت تار عنکبوت کاملاً ارثی است DNA در ساخت آن دخالت دار.(ژنی= غریزی)و حاصل یادگیری نیست. Ø استحکام، چسبندگی و کش سانی از ویژگی های اجسام مهره مانند و استحکام، چسبندگی از تار بین مهره ها است. Ø فاقد چشم مرکبند.- دارای تنفس نایی و برخی شش کتابی دارند-گوارش برون سلولی دارند.- گردش خون باز- مویرگ ندارند- همولنف دارند-قلب دارای منافذی است که در هنگام استراحت خون از طریق این منافذ به قلب باز می گردد. تنفس نایی مستقیم ترین دستگاه تنفسی است0 Ø خطرناکترین عنکبوت، عنکبوت بیوه ی سیاه است(جنس ماده بعد از جفتگیری جنس نر را می خورد البته نر داوطلبانه این کار را انجام می دهد تا ژنهایش را به نسل بعد منتقل کند) که زهرشان حتی برای انسان کشنده است. سلسله جانوران، شاخه بندپایان رده حشرات Ø چشم مرکب دارند-گردش خون باز- مویرگ ندارند- همولنف دارند- تنفس نایی- دستگاه عصبی از گره های عصبی شکمی و طناب عصبی شکمی-اندام دفعی لوله هایی مالپیگی که در روده سوم باز شده و اسید اوریک دفع می کنند-اسکلت خارجی دارند(از جنس کیتین = پلی ساکارید+ ماده زمینه ای )مثال: زنبور عسل(زنبور عسل کارگردر چشم مرکب خود6300 چشم ساده دارد)- مورچه -پشه آنوفل (هپارین ترشح می کند) - ملخ- قلب لوله ای شکل در سطح پشتی جانور دارای منافذی است که در هنگام استراحت خون از طریق این منافذ به قلب باز می گردد. در معده ملخ غذا جذب می شود و در روده آب-عدد کروموزومی ملخ نر xo+22 و ملخ مادهxx +22 است. سلسله جانوران، شاخه بندپایان رده سخت پوستان گردش خون باز –مویرگ ندارند– همولنف دارند- دافنی(خاکشی)- بارناکل(کشتی چسب)-خرچنگ دراز(5 جفت آبشش)-خون روشن در قلب- دارای چشم مرکب است |
مقایسه ساختمان سلول پروکاریوت و یوکاریوت بطور کلی سلول ها به دو گروه عمده پروکاریوت و یوکاریوت تقسیم میشوند. اصطلاح پروکاریوت مرکب از دو واژه پرو (Pro) به معنی پیش و کاریوت به معنی هسته است و یو به معنی حقیقی است.
|
مقایسه(تفاوت) پروکاریوت ها و یوکاریوت ها | |
|
یوکاریوت ها |
پروکاریوت ها |
|
دارای هسته مشخص و محصور در غشا |
فاقد هسته |
|
دارای اندامک های غشا دار و مشخص= دستگاه غایی درونی |
فاقد اندامکهای محدود به غشا است. |
|
اندازه بسیار متنوعی دارند. |
اندازه یک سلول پروکاریوت 1 تا 10 میکرومتر است. |
|
ماده ژنتیکی یک سلول یوکاریوتی عمدتاً در هسته (Nucleus) متمرکز است. |
ماده ژنتیکی سلول در ناحیه شبه هستهای موسوم به نوکلئوئید (Nucleoid) متمرکز شده است.. |
|
سلول های یوکاریوتی دارای سه نوع RNA پلی مراز اصلی هستند. البته کلروپلاست و میتوکندری نیز RNA پلی مراز دارند. |
سلول های دارای یک نوع RNA پلی مراز هستند. |
|
ماده ژنتیکی یک سلول یوکاریوتی عمدتاً در هسته (Nucleus) متمرکز است. بخش اندکی نیز درون اندامکهای درون سلولی نظیر میتوکندری، کلروپلاست و گلیاکسیزوم دیده میشود. |
ماده ژنتیکی سلول پروکاریوتی که از لحاظ کمیت 700 مرتبه کمتر از ماده ژنتیکی نوع یوکاریوتی است. |
|
تاژک سلول یوکاریوتی عمدتاً از جنس پروتئین استوانهای شکل میکروتوبول است. |
تاژک سلول پروکاریوتی از جنس پروتئین فلاژلین میباشد. |
|
تاژک در حال حرکت، دارای حرکت شلاقی است |
تاژک در حال حرکت، دارای حرکت چرخشی است |
|
فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را فقط در انواع یوکاریوتی میتوان یافت |
فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را نمیتوان یافت |
|
حجم یک سلول یوکاریوتی هزاران بار بزرگتر از نوع پروکاریوتی است. |
حجم یک سلول پروکاریوتی کم است. |
|
فرمانروی :آغازیان -گیاهان- جانوران – قارچ ها در این گروه قرار دارند. |
فرمانروی باکتری ها شاخصترین نوع پروکاریوت ها هستند. |
|
فرایند رونویسی در سلول های یوکاریوت کمی پیچیده تر از سلول های پروکاریوتی است. دارای اینترون و اگزون |
فرایند رونویسی در سلول های یوکاریوت کمی ساده تر از سلول های یوکاریوتی است. و فاقد اینترون و اگزون(البته در آرکی باکترها استثا) |
|
دارای پروتئین های متنوع است و دارای 4 تا 5 نوع هیستون که به DNA پیوسته اند. |
دارای معدودی پروتئین(اکثراً آنزیم) است و فاقد هیستون |
|
دارای پروتئین های اکتین یا میوزین است. |
فاقد پروتئین های اکتین یا شبه میوزین |
|
دارای میکروتوبول است. |
فاقد میکروتوبول |
|
کروموزوم های نوکلئوپروتئین دارند. |
کروموزوم های نوکلئوپروتئین ندارند. |
|
میتوز و میوز دارند. |
میتوز ندارند. |
|
ژنوم آن ها بیش از یک مولکول DNA خطی است. |
دارای یک مولکول DNA حلقوی |
|
ریبوزوم S80 دارند= بزرگتر و پیچیده تر البته در کلروپلاست و میتوکندری از نوع S70 دارند. |
ریبوزوم S70 دارند= کوچکتر و ساده تر |
|
سانترومر یا کینه توکور دارند. |
سانترومر یا کینه توکور ندارند. |
|
یک یا چند هستک دارند |
هستک ندارند. |
|
دارای کیپه های متعدد از یک ژن |
از هر ژن یکی دارند. |
|
همانندسازی در مواضع متعدد یا دارای چندین دوراهی همانندسازی |
یک نقطه شروع همانندسازی دارند. و دوجهتی |
|
سنتز همه زنجیره های پلی پپتیدی با متیونین فرمیله نشده آغاز می شود. |
سنتز همه زنجیره های پلی پپتیدی با متیونین فرمیله آغاز می شود. |
|
ردیف هاگنس (TATA )، راه انداز (پروموتور) RNA پلیمراز2 است که به ردیف پرینبو در پروکاریوت ها شباهت دارد. |
ردیف پرینبو(TATAATG ) در نزدیکی نقطه آغاز راه انداز (پروموتور) جای دارد. |
|
معمولاً در انتهای 5 پریم mRNA کلاهک وجود دارد. |
کلاهک یا cap وجود ندارد. |
|
به دو انتهای mRNA پروتئین های پیوسته متفاوت متصل است. |
فاقد پروتئین های پیوسته به انتهای mRNA است. |
|
اکثراً ردیف پلی A بلندی در انتهای 3پریم در mRNA داند. |
وجود ردیف پلی A در انتهای 3پریم در mRNA نادر است. |
|
mRNA منحصراً(مونو سیسترونی) یا تک ژنی است. |
mRNA چندژنی(پلی سیسترونی) در آن ها متداول است. |
شمارهی 84 (پاییز 90) منتشر شد. روی جلد این شماره تصویری است از ماهی سه خارهی دریای خزر و پشت جلد آن تصاویری زیبا از گل ها و گیاهان فریدنشهر اصفهان است. در این شماره این نوشته وجود دارد:
هشتاد و پنجمین شمارهی مجلهی رشد آموزش زیستشناسی، شمارهی زمستان 1390 منتشر شد. سرمقالهی این شماره با عنوان «آرمانشهری که زیستشناسان خواهند ساخت»، دربارهی نقش معجزهآسای زیستشناسان در جامعهی امروز است.
«در انتظار آینده» عنوان نخستین مقاله است که دربارهی آموزش محیط زیست است. در این شماره مطلبی دنبالهدار را شروع کردهایم تحت عنوان «مدرسهی روزنامهنگاری» که در واقع راهنمای کسانی است که می خواهند برای مجلهی رشد آموزش زیستشناسی مقاله بنویسند.
هورمونهای بیغده، عنوان مقالهی بعدی است. در این شماره گفت و گویی درج شده است تحت عنوان «آخرین خبرها دربارهی برنامهی درسی زیستشناسی متوسطه» دربارهی کتابهای درسی آیندهی گروه زیستشناسی دفتر برنامهریزی و تألیف کتب درسی. «دینوری، بنیادگذار مسلمان علم گیاهشناسی»، «فناوری نانو و زیستفناوری نانو» ، «نرمادگی»، «چگونه دانش آموزان را به فعالیت های علمی علاقهمند کردم»، عنوان مقالهی بعدی است.
در این شماره نمونههایی از پرسشها و مسائل بیست و دومین المپیاد جهانی زیستشناسی که تابستان امسال در تایوان برگزار شد، آمده است. «طرح درس چرخههای زندگی خزهها و سرخسها» عنوان مقالهی بعدی است. «تکامل نوپدیدی در جانوران»، «تحریب ژن» و «استتار و تقلید راهبردهای دفاعی حشرات» عناوین مقالات بعدی است.
در این شماره نظرهای چند تن از اعضای فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دربارهی داروین تحت عنوان «داروین و داروی دینی» آمده است. «فیزیک پدیدههای زیستی» و نیز «شناسایی ژنوم زنیور عسل» آخرین نوشتههای این شمارهاند. در پایان در بخش بازتاب پاسخ دومین مسابقهی سال گذشته، همراه با اسامی برندگان درج شده است.
همهی این نوشتهها در زمینههای مختلف علمی و آموزشی برای روزهای کوتاه و شب های بلند زمستانی شما تدارک دیده شده است.
همکاران این شماره: محمود امانی طهرانی، محمد علی ابوعلی، زهرا فورکی نژاد، شهره سلیمی، هاجر بخشی پور، اباذر اسماعیلی، اصغر مبارکی، الهام آبتین، رضوان امینی، امین داکری، مسعود نکوخو، محمد فرجی اخیجهانی، الهه علوی، غلامرضا مقدسی، رحمت صفری، ابوالفضل یاسایی، افشان مظاهری و علی اکبری.
این شماره از اکنون منتشر شده است تا روز نخست مهرماه 90 در دستان شما باشد.